tein

Vučić i Jovanović, konzervativci i liberali

tein | 17 Decembar, 2008 08:03

 

Ako je suditi političku scenu prema akterima sinoćne emisije šarmantne voditeljke Olivere Jovićević na RTS 1, koju redovno pratim, ona je poprilično evoluirala. Ne samo u odnosu na posljednje vrijeme, kada se prvo-liberalnije krilo velike Demokratske stranke (DS) izdvojilo i obrazovalo Liberalno-demokratsku partiju (LDP), a tzv. moderniji dio velike Srpske radikalne stranke (SRS) izdvajanjem u posebni poslanički klub formirao Srpsku naprednu stranku (SNS), već i unazad 100-150. godina, a evo i zašto.

Srpska politika u 19. vijeku započela je dvijema strankama, liberalnom i naprednom, LDP-u i SNS-u slične uglavnom po nazivima. Prvi (liberali)  bili su umjereni nacionalisti, školovani na Zapadu, reklo bi se moderni desničari, kako je u sinoćnoj emisiji naprednjak Vučić predstavljao svoju novu stranku. Druga tj. Napredna stranka, bila je dvorska i konzervativna stranka, okrenuta srbijanskoj tradiciji i kulturi. Osnivači i jedne i druge bili su istoričari, prve Jovan Ristić, a druge Stojan Novaković. Ristić je bio zagovornik proširene Srbije za Bosnu, a Novaković za pridobijanje srpskih krajeva više kulturnom misijom. Liberali su vodili rat u Bosni 1875-78, a proaustrijski naprednjaci su bili protiv rata. Liberali su bili za proširenje srpske države prema zapadu, prema čisto srpskim krajevima. Granica prema Hrvatskoj, po liberalima bila je rijeka Vrbas, kod Banja Luke. Po ovoj politici Banja Luka je najzapadniji srpski grad. Konzervativni naprednjaci slušajući savjete Crno-žute Monarhije smatrali su da je bolje širiiti Srbiju u pravcu juga, iako tamo žive (u to vrijeme) malobrojnije srpske mase. Kasnije se  liberalna misao artikulisala kroz Demokratsku stranku obrazovanu krajem Prvog svjetskog rata. Napredna je nestala, a jedan manji dio pred naletom desničarske Narodne radikalne stranke (NRS), prebjegao je u redove demokrata. Od tada na scenu stupaju dvije partije: Demokratska, koja je u neku ruku nastavljač Ristićeve nacional-liberalne politike i Radikalna, koja se od socijalističke pretvorila u stranku srpske tradicije, reklo bi se konzervativce. Kada je riječ o 19. vijeku današnji liberali su prije demokrate (DS), dok naprednjaci (SNS), osim sličnog naziva, nemaju gotovo ništa sa nekadašnjim naprednjacima Stojana Novakovića, kojima je najsličniji današnji G17+. LDP je moglo bi se zaključiti, ipak, ostala samo jedna liberalnija (libertinska) frakcija Demokratske stranke, koja u političkom sistema Srbije i danas suvereno zauzima centar, a SNS, kao moderniji ogranak SRS-a i jeste pravi SRS (i bez Šešelja) i nikako konzervativna Narodna radikalna stranka Nikole Pašića. Stranka G17+, dok je u njoj bio Čedomir Antić i sama je isticala da je baštinik Novakovićevog naprednjaštva i modernog libertarijanskog konzervativizma. Antić se kasnije izdvojio formirajući Napredni klub, koji je po svemu sudeći trebao biti jezgro za nešto više. Č. Jovanović sinoć se nespretno branio da nije centar, tvrdeći da je čak i ljevičar. Pisac ekonomske politike LDP-a, koliko mi je poznato je Ivan Janković, vlasnik lista Katalaksija, inače žestoki zagovornik liberalnog kapitalizma i otvorenog tržišta, za koga je Barak Obama nimalo simpatičan. Ali i ovo je moguće, ako se u obzir uzme činjenica da su liberalne partije po svojoj prirodi eklektične. 

Ili je konzervativizam evoluirao ili su Nikolić i Vučić zaista konzervativci. Oni jesu konzervativni, jer nisu za naglo mijenjanje spoljne politike u odnosu na ranije vrijeme, ali su isto tako liberalni, jer su progresivni. Imali su hrabrosti da se odvoje od SRS-a, glasali su sa drugim strankama za neke evropske i liberalne zakone, nisu za zapadne granice koje i dalje zagovara SRS. Iskreno, nakon promjena oktobra 2000. nazirao se, u perspektivi, dvopartijski evropski politički sistem (dva centra-lijevi i desni, liberalni i konzervativni). Liberali je trebalo da budu Đinđićeve demokrate (DS), što su oni i danas, a konzervativci Koštuničine demokrate (DSS). Drugi nisu imali snage da tranziciju izdrže do kraja pa su se izdvojili i polako nestaju.

Svakako da je budućnost srpskog parlamentarizma u ukrupnjavanju i pojednostavljivanju političke scene, što je i ekonomski opravdano. Srbija koja je zadnjih 20 godina prošla parlamentarno sito i rešeto, to najviše zaslužuje. Naravno, ako misli na sebe, na svoje građane, i dakako na svoje susjede koji je još uvije vole i uzdaju se u nju.    

Komentari

Re: Vučić i Jovanović, konzervativci i liberali

desnamisao | 17/12/2008, 16:03

Tekst je jako informativan i interesantan. Puno pozdrava.

pozzz

Milka | 26/12/2008, 22:34

Sa ovim kolegom sam u kancelariji i 5 godina nisam znala da je ovoliko pametan:)))pozzz

Dodaj komentar





Zapamti me

 
Accessible and Valid XHTML 1.0 Strict and CSS
Powered by blog.rs - Design by BalearWeb